كشتن ماهي ها به قيمت زندگي سر سفره هفت سين؟

نوشته : حسين غروي

هنوز عيد نشده كه سرو كله فروشندگان ماهي هاي قرمز در كوچه ها و خيابان ها پيدا مي شود كه با دبه هاي سفيد رنگ و ماهي هاي قرمز كوچكي كه در آنها شنا مي كنند ما را به خريد ماهي هاي قرمز تشويق مي كنند. آن وقت است كه كوچك و بزرگ را مي بينيد كه تنگ بدست يا با ماهي قرمزي در كيسه فريزر راهي خانه شان هستند تا سفره هفت سين خود را كامل كنند. ولي چند روز كه از عيد گذشت جلوي خانه ها جسد ماهي هاي  كوچولوي مرده را مي بينيد كه از آنها پوستي بيشتر باقي نمانده و با هر بادي كه مي آيد از اين طرف به آن طرف مي روند.

مرگ سالانه ميليونها قطعه ماهي قرمز كه فقط براي چند روز زندگي در سر سفره ها هفت سين ما قرباني مي شوند حكايت تلخي است كه سال ها اتفاق افتاده و كسي درباره آن صحبتي نكرده. به راستي چرا اين اتفاق هر سال تكرا ر مي شود و ما باز سال ديگر نزديكي هاي عيد به فكر قرباني كردن ماهي ها مي افتيم؟

امسال هم براي چندمين سال پياپي" گروه مهر ايران" كه يكي از تشكل هاي زيست محيطي مستقل از دولت (NGO)  از مردم درخواست كرد كه از خريد ماهي قرمز براي سفره هفت سين خودداري كنند.

سنت خريد ماهي قرمز كه از سنتهاي نه چندان قديمي ما ايرانيان است اين روزها براي ما اتفاقي  است كه كمتر ممكن است ما را به فكر فرو ببرد و باعث شود كه به عمق فاجعه زيست محيطي كه هرساله در روزهاي عيد در ايران اتفاق مي افتد بينديشيم.

 اين عادت كه در واقع از سنت و فرهنگ چيني ها به سنتهاي ما راه يافته و در سنتهاي ايران باستان نيست، هر ساله در ايام عيد باعث كشته شدن ميليونها ماهي قرمز مي شود. ماهي هايي كه به عمر متوسط آنها 12 تا 20 سال است (توجه كنيد 12 تا 20 سال) به راحتي ظرف 13 روز يا حداكثر يك ماه از بين مي روند و هيچ كس هم به فكر آنها نيست.

ماهي ها قرمز هر ساله به بهانه سفره هفت سين از مناطق شمال و غرب كشور به مناطق ديگر آورده مي شوند و با قيمتهاي متفاوتي با توجه به رنگ، تعداد بال، تركيب رنگها، بزرگي و كوچكي و شكل ظاهري به فروش مي رسند. در اين بين ماهي ها به خاطر شرايط بسيار بد حمل و نقل و نگهداري غير استاندارد كه شامل دماي آب، نوع آب، صداهاي محيطي، املاح موجود در آب، جابجاي هاي متوالي و بدون هيچ ملاحظه اي، عدم تغذيه مناسب، و از همه مهمتر تغيير محيط  متحمل بيماري هاي گوناگون مي شوند و پس از چند روز مي ميرند و در اين ميان هيچ كس خود را مسئول نمي داند و حتي زحمت فكر كردن در اين باره را به خود نمي دهد. در واقع هيچ كدام از كساني كه به اين ماهي ها دسترسي دارند از عاملان فروش تا خريداران از شرايط استاندارد نگهداري اين ماهي ها اطلاعي ندارند و اگر هم اطلاعي دارند توجهي به آن نمي كنند.

به طور معمول صدها ماهي در يك دبه يا تشت كوچك نگهداري مي شوند كه باعث كاهش ميزان اكسيژن در آب شده و ماهي ها را به سطح آب مي كشاند كه شايد بتوانند در نزديكي هاي آب از نفس راحت تري بكشند. معمولاً هم موقع گرفتن ماهي ها براي يك مشتري با يك سبد به دنبال ماهي در تشت مي كنند و سرانجام ماهي بدبخت به درون تنگ يا كيسه فريزر صاحب جديد خود پرتاب مي شود!!! اين گونه رفتار هاي خشن باعث آسيب هاي بسياري به ماهي ها و در نتيجه مرگ زود رس آنها مي شود.

 فكر مي كنم كمتر كسي است كه به اين مسئله توجه داشته باشد كه حتما 2 تا 3 ساعت قبل از تعويض آب ماهي ها، بايد آب تازه را در ظرفي بريزيم كه تا حد امكان كلر آن از بين برود و در ضمن دماي آن با دماي محيط يكسان شود و آنگاه به تعويض آب ماهي ها اقدام كنيم.

 به گفته خانم" مهناز عطري" مدير گروه مهر ايران اين ماهي ها كه اصطلاحاً به آنها" ماهي گلي" يا" گلد فيش" گفته مي شود از جانداران لطيف و حساسي است كه به بلاي همخانه شدن با ما مبتلا شده است. جا بجايي اين ماهي هاي قرمز كه براي شادي خانواده ها به فروش مي رود به گونه اي بي رحمانه است كه اگر خانواده ها مي دانستند ماهي قرمز به علت سنگدلي فروشندگان و جابجايي خشن، دچار سكته مي شوند و بعد از ده روز جان مي سپارند، هرگز ماهي قرمز نمي خريدند.

خانم عطري در ادامه مي گويد: اگر مردم مي دانستند كه حتي توليد صدا در ماهي قرمز ايجاد ترس و مرگ مي كند و مي دانستند كه ماهي قرمز در آب كلردار بي صدا و آرام مي سوزد و اين ماهي نياز به جاي وسيع و آب پر خزه دارد، آن وقت هرگز ماهي قرمز را قرباني سفره هاي هفت سين خود نمي كردند. ماهي هايي كه در تابستان و زمستان بايد در هواي آزاد باشند، گرماي آپارتمان باعث مرگ زود رس و عقيم شدن آنها مي شود.

خانم عطري در ادامه تاكيد مي كند: ماهي هاي قرمز درون تنگ آپارتمان هاي ما اگر فرصت يابند تا آب كلردار بدنشان رانسوزاند بعد از مدتي به علت شرايط محيطي به انواع عفونت ها دچار مي شوند و رنگ بدنشان تغيير مي كند. عفونت هاي اين ماهي ها به سادگي قابل انتقال است و ساكنان آپارتمان را با مشكل مواجه مي كند. در ضمن ماهي هاي قرمز در اثر زندگي در تنگ هاي كوچك در آپارتمان به كرم لنگر يا آنكور مبتلا مي شوند كه اين كرم ها خون ماهي قرمز را مي خورند و تن آنها را زخم مي كنند.

لزوم توجه به اين گونه اتفاقاتي كه هرسال در كنار ما اتفاق مي افتد بسيار حياتي است. نگذاريم كه به خاطر شادي ما حيوانات بي زبان كشته شوند. به قول يك ضرب المثل آلماني كه به خوبي تفاوت تاثير اين كارها را در زندگي حيوانات نشان مي دهد: " بچه ها، شوخي شوخي به قورباغه ها سنگ مي زدند و قورباغه ها جدي جدي مي مردند!!!"

هرچند كه به نظر مي رسد حذف ماهي قرمز از سفره هفت سين بسيار سخت و غير ممكن  است ولي مي توان با در نظر گرفتن فاجعه اي كه هر ساله رخ مي دهد، آهسته آهسته اين حيوانات را به بستر طبيعي خود برگرداند و سعي در عوض كردن اين سنت نه چندان ديرينه بكنيم. سنتي كه بود و نبود آن براي ما اهميتي ندارد ولي براي ماهي ها به قيمت جانشان تمام مي شود. كافي است لحظه اي فكر كنيم. آيا شادماني ما در سر سفره هفت سين به كشتن اين ماهي ها آن هم با اين وضع وحشتناك مي ارزد؟ واقعاً كدام از ما ها دوست داشتيم كه به جاي ماهي هاي قرمز باشيم؟ كمي بينديشيم!!!