نظریه شیرین عبادی درباره‌یِ حقوقِ کودکان

 انتخاب مقاله : حسین غروی

رعایتِ حقوقِ بشر مهم‌ترین اصلِ جامعه‌یِ مدنی است، و امروزه پذیرفته است که دموکراسی بدونِ حقوقِ بشر فقط نردبانی برایِ به‌قدرت‌رسیدنِ فاشیسم خواهد بود، و قطعاً حقوقِ کودکان نیز بخشی از حقوقِ بشر است که باید رعایت شود. نباید فراموش کرد که کودکان ضعیف‌ترین قشرِ اجتماع هستندکه هیچ امکانی برایِ اعتراض و پی‌گیری‌یِ حقوقِ خود را ندارند، و همین وظیفه‌یِ ما را دوچندان می‌کند. خانمِ عبادی در این متن چشم‌اَندازِ حقوقِ کودک در ایران و مشکلاتِ پیشِ رو را ترسیم می‌کند.

شیرین عبادی مشاور حقوقی انجمن حمایت از حقوق کودکان با اشاره به این که گزارش ادواری وضعیت حقوق کودک برای ارایه به کمیته مربوطه در سازمان ملل در حال تهیه است ، وجود کودکان خیابانی را دلیلی برای نقض حقوق این قشر جامعه خواند. شیرین عبادی ، حقوقدان و وکیل دادگستری به خبرنگار حقوقی ایسنا گفت: بر اساس پیمان نامه جهانی حقوق کودک ، کمیته ای با همین نام در سازمان ملل تشکیل شده که هر دولتی با الحاق به آن ، باید ظرف پنج سال گزارش عملکرد خود را در این زمینه ارایه و گزارش ادواری خود را نیز پس از مدتی تهیه کند.

وی افزود: دولت ایران یک بار این گزارش را ارایه کرده که در چند مورد ایراداتی به آن گرفته شده است. در حال حاضر هم گزارش ادواری لازم در حال تهیه است که برای نشان دادن پیشرفت های انجام شده در امور کودکان این کمیته ارسال خواهد شد.

عبادی تصریح کرد: کمیته حقوق کودک تازه تشکیل شده و اعزام ناظر به کشورها در مراحل بعدی کار آن صورت خواهد گرفت؛ یعنی پس از دریافت گزارش عملکرد دولت ها و هم چنین تهیه گزارشات ادواری ، اگر در چند دوره متوالی وضعیت کودکان در کشوری رو به بهبود نباشد و به تذکراتی هم که داده شده ، توجه نشود، برای آن کشور ناظر تعیین خواهند کرد.

این حقوق دان با اشاره به موارد تذکر داده شده در باره حقوق کودکان جامعه مان از سوی کمیته حقوقی کودک گفت: طبق آنچه در جرایم هم اعلائم شد، خواسته شده ایران مواردی از کنوانسیون حقوق کودک راکه قبول ندارد اعلام کند چرا که کشورمان با این شرط به کنوانسیون حقوق کودک پیوسته که موارد مغایر با قوانین داخلی و شریعت مقدس اسلام را اجرا نکند، بنابراین دولت باید صریحا اعلام کند که کدام موارد این پیمان نامه را قبول یا رد کرده است.

وی در باره وضعیت حقوق اطفال در جامعه اظهار داشت: وظیفه خانواده و دولت این است که بهترین شرایط را برای زندگی کودک فراهم کنند، لذا وقتی که کودکی فراری می شود، بیانگر نقض حقوق افراد از سوی خانواده بوده و آنگاه که او کارتن خواب می شود، نشانگر نقض حقوق کودکان از سوی دولت خواهد بود.

مشاور انجمن حمایت از حقوق کودک با تاکید بر ضرورت انجام برنامه های پیشگیری از بزهکاری ، قبل از درمان بزهکاری متذکر شد: از هم پاشیدگی خانواده ها در درجه اول و سپس رهاشدگی کودک ، قرارگرفتن در محیط نامناسب و استفاده ناصحیح از اوقات فراغت ، مهمترین عوامل بزهکاری اطفال محسوب می شوند و نمی توان همه مشکلات را ناشی از مشکلات اقتصادی دانست.

وی یادآور شد: در شهرهای کم جمعیت ، آمار جرایم کودکان بسیار کمتر از شهرهای بزرگ از جمله ((تهران)) است و در این زمینه مهمترین وظیفه دولت و دستگاه های اجرایی آن است که مانع بازماندن کودکان از تحصیل شوند. البته اخیرا به دنبال ازدواج پدر و مادرانی افغانی که به ثبت نمی رسید، کودکان آن ها نیز از سوی مدارس پذیرفته نمی شدند، که این مساله می توانست موجب افزایش جرایم شود.

شیرین عبادی تذکر داد که دولت باید کار کودکان را به تحصیل منحصر کند. و تصریح کرد: برخی خانواده ها به خاطر مشکلات اقتصادی و نبود امکانات مالی ، از اطفال خود برای کار استفاده می کنند تاکمک خود باشند، بنابراین لازم است دولت برای کودکانی که در حین تحصیل ، به خاطر فقر خانواده دچار مشکل هستند مستمری برقرار کند.

مشاور انجمن حمایت از حقوق کودک خاطرنشان کرد: طبق قانون ، ٢ درصد از عواید برخی مشاغل و صنوف به عنوان عوارض آموزش و پرورش پرداخت می شود که بهتر است این مبلغ را به عنوان مستمری تحصیلی به کودکان فقیر و کم توان مالی پرداخت کنند تا ادامه تحصیل آن ها با مانع مواجه نشود.

وی همچنین راجع به کودکان خیابانی و مشکلات آن ها اظهار داشت: مشکل کودکان خیابانی ، مربوط به تمام شهرهای بزرگ جهان است ، اما در جامعه ما مساله مهم این است که تعداد کمی از اطفال خیابانی ، واقعا کارتن خواب بوده و بخش اعظمی از آن ها دارای خانواده هستند که به خاطر وضعیت نامناسب مالی مجبور به کار در خیابان هستند.

عبادی در باره طرح اخیر حمایت از کودکان و نوجوانان که در مجلس تصویب شد، افزود: در این طرح علاوه بر موارد قبلی موجود در قانون ، مصادیق دیگری از کودک آزاری ، بویژه صدمات روانی و جسمی و فشارهای روحی ترساندن و تبعیض ناروا و غیره پیش بینی و تدوین شد که کارکرد موثر خواهد داشت. مهمتر آن که کودک آزاری را جرمی عمومی تصویب کردند که نیاز به شاکی خصوصی نداشت و به این صورت اولیا هم قابل تعقیب بودند. اما شورای نگهبان به این مورد ایراد گرفت و والدین را مستثنی کرد، در حالی که امروز نزدیک به یک قرن است که علم تعلیم و تربیت و روان شناسی تنبیه کودکان را مردود می داند. 

منبع: سایتِ fadai.org